phi nhân hóa
Định nghĩa
- Danh từ:
- Hành vi hoặc quá trình tước bỏ phẩm chất con người: "phi nhân hóa" chỉ việc làm cho ai đó hoặc một nhóm người mất đi những đặc tính, quyền lợi, hoặc sự tôn trọng vốn có của con người, khiến họ bị đối xử như đồ vật hoặc động vật.
- Tội ác theo luật pháp: Trong lĩnh vực pháp lý, "phi nhân hóa" là một tội danh (tội phi nhân hóa) liên quan đến việc tước đoạt nhân tính của nạn nhân, thường gắn với các hành vi tàn bạo, vi phạm nhân quyền.
Ví dụ sử dụng
- Danh từ:
- Việc gọi tù nhân bằng số hiệu thay vì tên là một hình thức phi nhân hóa. (Hành vi đánh mất danh tính con người của tù nhân.)
- Tội phi nhân hóa bị lên án mạnh mẽ trong các công ước quốc tế. (Tội ác tước bỏ nhân tính bị cấm trong luật nhân đạo quốc tế.)
Các cách sử dụng nâng cao
- "phi nhân hóa trong chiến tranh": quá trình biến kẻ thù thành "kẻ vô nhân tính" để dễ dàng gây hấn.
- Chiến dịch tuyên truyền phi nhân hóa khiến binh lính mất đi lòng trắc ẩn. (Tuyên truyền làm mất nhân tính của đối phương.)
- "phi nhân hóa trong xã hội hiện đại": sự mất kết nối giữa con người do công nghệ hoặc phân biệt đối xử.
- Sự phi nhân hóa trong môi trường làm việc khiến nhân viên trở nên vô cảm. (Môi trường lao động thiếu sự tôn trọng con người.)
Biến thể và từ gần giống
- Nhân hóa (danh từ/động từ): gán phẩm chất con người cho vật, hiện tượng — trái nghĩa với "phi nhân hóa".
- Truyện ngụ ngôn thường nhân hóa các con vật. (Gán tính người cho động vật.)
- Vô nhân tính (tính từ): không có lòng nhân đạo, tàn nhẫn.
- Hành vi vô nhân tính của bọn cướp khiến ai cũng phẫn nộ. (Hành động mất hết tình người.)
Từ đồng nghĩa
- Tước nhân tính: loại bỏ những đặc điểm làm nên con người.
- Khử nhân tính: quá trình làm mất đi phẩm chất người (thường dùng trong tâm lý học hoặc xã hội học).
- Đối xử vô nhân: hành vi không công nhận giá trị con người.
Thành ngữ liên quan
- Biến người thành vật: cách diễn đạt tương tự "phi nhân hóa", nhấn mạnh việc đối xử con người như đồ vật.
- Chế độ nô lệ đã biến người thành vật, đó là đỉnh cao của phi nhân hóa. (Nô lệ hóa con người là hành vi tàn ác nhất.)